«Ψάχνω κάτι δωρεάν για να κάνω δουλειές γραφείου, αλλά δεν ξέρω καν πώς λέγεται αυτό που χρειάζομαι». Αυτή είναι η κατάσταση στην οποία βρίσκονται πολλοί όταν αποφασίζουν να δοκιμάσουν ελεύθερο λογισμικό. Ξέρουν τι πρόβλημα θέλουν να λύσουν, όχι όμως ποιο εργαλείο να αναζητήσουν. Για αυτούς ακριβώς φτιάχτηκε το LibreCompass, ο διαδραστικός οδηγός που σας πάει από την ερώτηση «τι θέλω να κάνω» στη σωστή απάντηση, σε μόλις τρία βήματα.

Το LibreCompass είναι το δεύτερο κομμάτι ενός μικρού οικοσυστήματος γύρω από το ελεύθερο λογισμικό. Το πρώτο είναι το LibreHub, ο κατάλογος με 328+ ανοιχτά εργαλεία που παρουσιάστηκε πρόσφατα εδώ στο blog. Το LibreHub λειτουργεί άριστα όταν ξέρετε τι ψάχνετε, γράφετε «Photoshop» και βλέπετε τις ανοιχτές εναλλακτικές. Το LibreCompass καλύπτει το κενό για όσους δεν έχουν καν αυτό το σημείο εκκίνησης.

Τι είναι το LibreCompass

Το LibreCompass είναι μια διαδραστική εφαρμογή-οδηγός (decision guide) που καθοδηγεί τον χρήστη σε τρία απλά βήματα:

1. επιλογή του τομέα χρήσης («τι θέλω να κάνω»),
2. στη συνέχεια της κατηγορίας εργαλείου που ταιριάζει,
3. και τέλος λήψη μιας συγκεκριμένης πρότασης ανοιχτού λογισμικού.

Το UI είναι σκόπιμα γρήγορο και χωρίς περιττά βήματα. Oι κατηγορίες φορτώνουν άμεσα, η πλοήγηση είναι ομαλή, και η αισθητική συνδέεται οπτικά με το LibreHub, ώστε η μετάβαση από το ένα εργαλείο στο άλλο να μοιάζει φυσική συνέχεια και όχι δύο ασύνδετα προϊόντα.

Γιατί χρειαζόμασταν έναν «οδηγό» πέρα από τον κατάλογο

Ένας κατάλογος με εκατοντάδες εργαλεία, όσο καλά οργανωμένος κι αν είναι, προϋποθέτει κάτι, ότι ο επισκέπτης ξέρει τι να αναζητήσει. Για κάποιον εξοικειωμένο με το ανοιχτό λογισμικό αυτό δεν είναι πρόβλημα. Για κάποιον που μπαίνει πρώτη φορά σε αυτόν τον κόσμο, όμως, η ίδια η αφθονία επιλογών μπορεί να γίνει εμπόδιο αντί για πλεονέκτημα.

Το LibreCompass αντιστρέφει τη λογική της αναζήτησης. Αντί να ξεκινάτε από το όνομα ενός προγράμματος, ξεκινάτε από την ανάγκη σας. Δεν χρειάζεται να γνωρίζετε ότι υπάρχει κάτι που λέγεται «διανυσματικό γραφικό» ή «CRM», απλώς περιγράφετε τι θέλετε να πετύχετε, και ο οδηγός κάνει τη μετάφραση σε συγκεκριμένο εργαλείο για εσάς.

Μια βόλτα στα 3 βήματα

Ας δούμε πώς λειτουργεί στην πράξη, με ένα απλό παράδειγμα.

Το ίδιο μοτίβο ισχύει για οποιαδήποτε ανάγκη, από «θέλω να κάνω τηλεδιάσκεψη» μέχρι «θέλω να διαχειριστώ τα έργα της ομάδας μου», ο οδηγός καταλήγει σε μία συγκεκριμένη, τεκμηριωμένη πρόταση αντί να σας αφήνει μπροστά σε μια λίστα δεκάδων επιλογών.

Πώς συνδέεται με το LibreHub

Το LibreCompass δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από το LibreHub. Είναι σχεδιασμένο ως η «πύλη εισόδου» του. Αφού ο οδηγός σας δώσει μια πρόταση, μπορείτε να συνεχίσετε απευθείας στη μηχανή αναζήτησης του LibreHub για να δείτε περισσότερες σχετικές εναλλακτικές, να συγκρίνετε επιλογές μέσα στην ίδια κατηγορία, ή απλώς να εξερευνήσετε ό,τι άλλο υπάρχει διαθέσιμο.

Με άλλα λόγια, αν δεν ξέρετε τι ψάχνετε, ξεκινάτε από το LibreCompass. Αν ξέρετε ήδη το όνομα ενός προγράμματος που θέλετε να αντικαταστήσετε, πηγαίνετε κατευθείαν στο LibreHub. Τα δύο εργαλεία καλύπτουν τα δύο άκρα της ίδιας ανάγκης.

Για ποιον είναι χρήσιμο

Το LibreCompass απευθύνεται σε τέσσερις βασικές ομάδες: καθημερινούς χρήστες που θέλουν να μειώσουν το κόστος των συνδρομών τους, μικρές επιχειρήσεις που ψάχνουν εναλλακτικές σε ακριβά επιχειρησιακά πακέτα, φοιτητές και εκπαιδευτικούς που χρειάζονται εργαλεία χωρίς κόστος αδειοδότησης, και δημόσιους φορείς που εξετάζουν μετάβαση σε ανοιχτές λύσεις. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το κοινό στοιχείο είναι η αβεβαιότητα για το από πού να ξεκινήσουν — και αυτό ακριβώς λύνει ο οδηγός.

Τεχνικά, εν συντομία

Χωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες εγκατάστασης, αξίζει να αναφερθεί ότι το LibreCompass είναι κι αυτό ανοιχτού κώδικα, φτιαγμένο με σύγχρονες τεχνολογίες ιστού για γρήγορη και ομαλή εμπειρία πλοήγησης. Όποιος ενδιαφέρεται να δει πώς λειτουργεί από μέσα ή να συνεισφέρει, μπορεί να βρει τον κώδικα ελεύθερα διαθέσιμο στο GitHub.

Δοκιμάστε το

Το LibreCompass είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση librecompass.netlify.app. Αν δεν ξέρετε από πού να ξεκινήσετε στον κόσμο του ελεύθερου λογισμικού, αφήστε τον οδηγό να σας δείξει τον δρόμο, και όταν βρείτε τι σας ταιριάζει, συνεχίστε την εξερεύνηση στο LibreHub.

Πόσα από τα προγράμματα που χρησιμοποιείτε καθημερινά τα πληρώνετε με συνδρομή, ενώ υπάρχει μια εξίσου καλή, δωρεάν και ανοιχτού κώδικα εναλλακτική; Αυτή η απορία στάθηκε η αφορμή για το LibreHub: έναν κατάλογο που συγκεντρώνει τις καλύτερες ελεύθερες λύσεις λογισμικού σε έναν χώρο, οργανωμένες ώστε να τις βρίσκετε εύκολα, χωρίς τεχνική ορολογία και χωρίς κόστος.

Το ελεύθερο λογισμικό ανοιχτού κώδικα υπάρχει εδώ και δεκαετίες, με έργα που έχουν αποδείξει την αξία τους σε εκατομμύρια χρήστες. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη επιλογών. Είναι ότι οι επιλογές αυτές είναι διάσπαρτες σε δεκάδες ιστοσελίδες, forum και λίστες που ξεχνιούνται. Το LibreHub φιλοδοξεί να γίνει το σημείο αναφοράς όπου κάποιος μπαίνει με μια απλή ερώτηση, «ποια είναι η δωρεάν εναλλακτική του Photoshop;», και φεύγει με απάντηση μέσα σε δευτερόλεπτα.

Τι είναι το LibreHub

Το LibreHub είναι ένας κατάλογος ελεύθερου λογισμικού, δομημένος γύρω από μία ιδέα: για κάθε δημοφιλές ιδιόκτητο πρόγραμμα, υπάρχει σχεδόν πάντα μια ανοιχτού κώδικα εναλλακτική που αξίζει να δοκιμάσετε. Ο κατάλογος οργανώνεται σε κατηγορίες, από Γραφείο και Γραφικά μέχρι Εκπαίδευση και Λειτουργικά Συστήματα, και κάθε καταχώρηση συνοδεύεται από σύντομη περιγραφή, την άδεια χρήσης του λογισμικού και σύνδεσμο προς την επίσημη σελίδα του.

Η πλοήγηση είναι σκόπιμα απλή: μια μπάρα αναζήτησης στην κορυφή, φίλτρα κατηγοριών από κάτω, και κάρτες λογισμικού που δείχνουν αμέσως τι κάνει κάθε πρόγραμμα και ποιο ιδιόκτητο εργαλείο αντικαθιστά. Υπάρχει επίσης εναλλαγή σε σκοτεινό θέμα, για όσους προτιμούν πιο ήσυχη οπτικά εμπειρία.

Γιατί έχει σημασία το ελεύθερο λογισμικό

Η επιλογή ενός ανοιχτού λογισμικού αντί ενός ιδιόκτητου δεν είναι απλώς θέμα εξοικονόμησης χρημάτων, αν και αυτό από μόνο του έχει βαρύτητα όταν οι μηνιαίες συνδρομές πολλαπλασιάζονται. Είναι κυρίως θέμα ελέγχου: ποιος αποφασίζει τι θα κάνει το πρόγραμμα που χρησιμοποιείτε, πού πηγαίνουν τα δεδομένα σας, και τι θα συμβεί αν η εταιρεία πίσω από αυτό αλλάξει πολιτική τιμολόγησης ή απλώς σταματήσει να το υποστηρίζει.

Το ανοιχτό λογισμικό λύνει αυτά τα ερωτήματα με διαφορετικό τρόπο. Ο κώδικας είναι δημόσιος, οπότε οποιοσδήποτε μπορεί να δει τι ακριβώς κάνει το πρόγραμμα. Η ανάπτυξη γίνεται από κοινότητες αντί από ένα κλειστό τμήμα μιας εταιρείας, κάτι που σημαίνει ότι ένα έργο δεν εξαφανίζεται επειδή μια εταιρική απόφαση το αποφάσισε. Και επειδή τα δεδομένα σας συχνά μένουν στη δική σας υποδομή, έχετε μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στην ιδιωτικότητά σας απ' ό,τι με πολλές αντίστοιχες υπηρεσίες cloud.

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι κάθε ανοιχτό εργαλείο είναι τέλειο ή ταιριάζει σε όλους. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να γνωρίζετε τις επιλογές σας πριν αποφασίσετε, και εκεί μπαίνει στο παιχνίδι το LibreHub.

Πώς να χρησιμοποιήσετε τον κατάλογο

Δεν χρειάζεται εγγραφή, λογαριασμός ή οποιαδήποτε ρύθμιση. Ανοίγετε τη σελίδα https://librehub.netlify.app/, πληκτρολογείτε στην αναζήτηση είτε το όνομα ενός ιδιόκτητου προγράμματος («Photoshop», «Office», «Zoom») είτε αυτό που θέλετε να κάνετε, και ο κατάλογος σας δείχνει τις σχετικές ελεύθερες εναλλακτικές. Αν προτιμάτε να περιηγηθείτε ελεύθερα, τα φίλτρα κατηγοριών από κάτω σας αφήνουν να δείτε τι υπάρχει διαθέσιμο ανά τομέα, χωρίς να ξέρετε εκ των προτέρων τι ψάχνετε.

Κάθε κάρτα λογισμικού δίνει μια πρώτη εικόνα: τι κάνει το πρόγραμμα, ποιο γνωστό ιδιόκτητο εργαλείο υποκαθιστά, και ποια άδεια χρήσης έχει. Από εκεί, ένα κλικ σας οδηγεί στην επίσημη σελίδα του κάθε έργου, για να κατεβάσετε ή να διαβάσετε περισσότερα.

Μια βόλτα στον κατάλογο

Για να πάρετε μια ιδέα του εύρους, δείτε μερικά παραδείγματα από διαφορετικές κατηγορίες.

Γραφείο & Παραγωγικότητα

• LibreOffice — πλήρης σουίτα γραφείου (κειμενογράφος, υπολογιστικά φύλλα, παρουσιάσεις) αντί για το Microsoft Office, με πλήρη συμβατότητα στα περισσότερα αρχεία .docx και .xlsx.

Δημιουργικότητα & Πολυμέσα

• GIMP — επεξεργασία εικόνας αντί για το Photoshop, με στρώσεις, φίλτρα και υποστήριξη plugins.
• Krita — ψηφιακή ζωγραφική και illustration, δημοφιλές ανάμεσα σε καλλιτέχνες κόμικ και concept art.
• Kdenlive — μοντάζ βίντεο αντί για το Premiere, με πολλαπλά κανάλια και εφέ μετάβασης.
• Blender — 3D μοντελοποίηση, animation και rendering, γνωστό και σε επαγγελματικά στούντιο.

Επικοινωνία & Συνεργασία

• Signal — κρυπτογραφημένα μηνύματα και κλήσεις αντί για το WhatsApp.
• Element, πάνω στο πρωτόκολλο Matrix — ομαδική επικοινωνία αντί για Slack ή Teams, με δυνατότητα να τρέξει κανείς τον δικό του server.
• Jitsi Meet — τηλεδιασκέψεις αντί για Zoom, χωρίς λογαριασμό για τους συμμετέχοντες.
• Nextcloud — αποθήκευση αρχείων και συγχρονισμός αντί για Google Drive ή Dropbox, με τα δεδομένα να μένουν εκεί που θέλει ο χρήστης.

Ασφάλεια & Ιδιωτικότητα

• Vaultwarden — διαχείριση κωδικών πρόσβασης αντί για LastPass ή 1Password.
• Firefox — περιήγηση στο διαδίκτυο αντί για Chrome, με μεγαλύτερη έμφαση στην ιδιωτικότητα.
• Tor Browser — ανώνυμη περιήγηση για όσους θέλουν επιπλέον επίπεδο προστασίας.

Επιχειρησιακές Λύσεις & Εκπαίδευση

• Odoo — διαχείριση επιχείρησης (ERP/CRM) αντί για ακριβά επιχειρησιακά πακέτα.
• OpenProject — διαχείριση έργων αντί για Jira ή Asana.
• Moodle — πλατφόρμα ηλεκτρονικής μάθησης, χρησιμοποιούμενη από πανεπιστήμια και σχολεία σε όλο τον κόσμο.

Λειτουργικά Συστήματα

• Linux Mint, Ubuntu και Fedora — πλήρη λειτουργικά συστήματα αντί για Windows ή macOS, με ενεργές κοινότητες υποστήριξης.

Αυτά είναι μόλις μερικά από τα 328+ εργαλεία του καταλόγου. Κάθε κατηγορία κρύβει και δεύτερες, λιγότερο γνωστές επιλογές που αξίζει να ανακαλύψει κανείς περιηγούμενος.

Για ποιον είναι το LibreHub

Το κοινό-στόχος περιλαμβάνει, φυσικά, όσους ήδη αγαπούν το ελεύθερο λογισμικό και θέλουν να ανακαλύψουν νέα εργαλεία. Αλλά η φιλοδοξία είναι μεγαλύτερη: το LibreHub φτιάχτηκε για να εξυπηρετεί και όποιον απλώς ψάχνει μια φθηνότερη ή πιο ιδιωτική λύση σε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα, χωρίς να γνωρίζει καν τον όρο «ανοιχτό λογισμικό». Φοιτητές που θέλουν να αποφύγουν ακριβές άδειες, μικρές επιχειρήσεις που ψάχνουν εναλλακτικές σε ακριβά επιχειρησιακά πακέτα, εκπαιδευτικοί, ή απλώς κάποιος που…

On September 19–20, the Nextcloud Conference 2026 celebrated ten years since the project was founded. I was there, like I have been at almost every conference since 2016, and this year felt like a good moment to look back at what that decade actually looked like from the seat of a community volunteer, not a developer.

I didn't come to Nextcloud as a developer, and I still don't write code for the project. I'm not sure that detail matters much anymore, but it mattered a lot when I started, so it's worth saying up front: everything below was built by someone who joined a mailing list, not a codebase.

2016: A project with no product yet

I joined the Nextcloud community in 2016, the same year the project was announced. There was no polished product to point to yet, mostly a fork, a name, and a lot of people arguing, in a good way, about what the software should become. What I remember most from that period isn't a feature or a release date. It's the feeling of designing something out loud, in public, before it existed. We weren't reacting to a roadmap someone else had written. We were the ones sketching it.

It's worth explaining why that specific moment mattered so much, because it's easy to romanticize "the early days" of any project after the fact. The reason it mattered is practical, not sentimental: when a project has no product yet, the only thing it has is the people arguing about what it should be. Whoever shows up to that argument ends up shaping the outcome, whether or not they ever touch the source code. I showed up mostly on lists and forums, asking questions and translating…